Nuray Çolak Tatlı: “Her haritanın bir politikası, gösterdiği ve göstermediği şeyler var”

Nuray Çolak Tatlı kimdir?

2008 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama bölümünden mezun oldu. Aynı alanda yüksek lisans ve doktora derecesi aldı. İmar mevzuatı ve gayrimenkul geliştirme süreçleri konusunda çalışmalarını sürdürmektedir.

Haritanın da bir politikası var

Çolak Tatlı, haritaların mekanı aktarma biçiminin de sorgulanması gerektiğine dikkat çekti. Bir haritanın neyi gösterdiğinin, neyi dışarıda bıraktığının ve hangi amaçla üretildiğinin mekana ilişkin bilgiyi şekillendirdiğini söyledi:

“Burada neyi nasıl gösterdiğiniz, neyi göstermediğiniz, hangi aracı ve hangi tekniği kullandığınız bambaşka bir yere gidebilir. Fiziksel olarak gördüğünüzü nasıl yansıttığınız başka bir politik tartışmaya da gidebilir. Her haritanın aslında farklı bir politikası, gösterdiği ve göstermediği şeyler olabilir.”

Bu çerçevede Çolak Tatlı, tarihsel haritaların üretim amaçlarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti. Sigorta şirketleri için hazırlanan ve bugün kültürel miras araştırmalarında önemli kaynaklar arasında yer alan haritaları örnek gösterdi.

Haritaların şirketlerin ilgi alanındaki bölgeler için hazırlandığını belirten Çolak Tatlı, bu seçimin bugün hangi mekanlara ilişkin tarihsel bilgiye erişebildiğimizi de etkilediğini anlattı.

Tematik harita nedir? 

Tematik harita, belirli bir konuya veya veri türüne odaklanan haritadır. Nüfus yoğunluğu, ulaşım, seçim sonuçları, yapılaşma ya da afet riski gibi verilerin mekansal dağılımını göstermeye yarar. Haritada hangi verinin seçildiği ve nasıl gösterildiği, ortaya çıkan anlatıyı da etkiler. 

Kentin değişimini haritalardan izlemek

Oturumda farklı dönemlere ait İstanbul haritaları ve hava fotoğrafları karşılaştırmalı olarak incelendi. Çolak Tatlı, tarihsel haritaların güncel görüntülerle üst üste getirilmesinin bir bölgenin zaman içindeki dönüşümünü takip etmeyi mümkün kıldığını anlattı.

Çolak Tatlı, yangın haritaları, ulaşım ağları, eski plajlar ve sinemalar gibi farklı verilerin kent tarihi ve hafızasına ilişkin araştırmalarda kullanılabileceğini anlattı. Bu kaynakların kentin farklı dönemleri arasında ilişki kurmaya ve zamansal bir hikaye oluşturmaya imkan verdiğini söyledi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin dijital harita uygulamasındaki farklı yıllara ait hava fotoğraflarını da gösteren Çolak Tatlı, aynı mekanın farklı tarihlerdeki görüntülerinin karşılaştırılmasıyla yapılaşma ve kentsel dönüşümün izlenebileceğini aktardı.

Açık veriden habere

Çolak Tatlı, açık kaynaklardaki mekansal verilerin gazeteciler açısından da önemli araştırma imkanları sunduğunu belirtti. Bir yolun hangi kurumun sorumluluğunda olduğu gibi haber sırasında ihtiyaç duyulabilecek bilgilerin haritalar üzerinden bulunabileceğini örnekledi.

Kültürel miras alanlarından ulaşım ağlarına, nüfus yoğunluğundan belediye hizmetlerinin dağılımına kadar farklı verilerin mekansal olarak okunabileceğini anlatan Çolak Tatlı, açık kaynakların farklı araştırma soruları doğrultusunda kullanılabileceğini söyledi:

“Haritanın detayına girdikçe üretebileceğiniz bilgi de artıyor. Veriyi harita üzerinde nasıl gösterebileceğimizin, nasıl zenginleştirebileceğimizin aslında bir sınırı yok.”

Açık veri nedir? 

Açık veri, herkesin erişebildiği, kullanabildiği ve yeniden değerlendirebildiği verileri ifade eder. Mekansal açık veriler; haritalar, uydu ve hava fotoğrafları, nüfus verileri, ulaşım ağları, imar bilgileri ve kamu hizmetlerinin dağılımı gibi farklı kaynakları kapsayabilir. Gazeteciler bu verileri bir bölgenin geçmişini, dönüşümünü ve güncel durumunu araştırmak için kullanabilir. 

(EG)