Engelli Odaklı Habercilik Atölyesi sona erdi: “Kafamızdaki sağlamcıyı öldürmeliyiz”
Atölye BİA’nın Beyoğlu’ndaki ofisinde düzenlenen iki günlük Engelli Odaklı Habercilik Atölyesi, katılımcıların haber örnekleri üzerinden hak temelli habercilik ilkelerini tartıştığı uygulamalı oturumlarla sona erdi.
Mihriban Boyacı’nın yürüttüğü oturumlarda katılımcılar, engelliliğe ilişkin haberlerdeki hak ihlallerini tespit etmeye yönelik grup çalışmaları yaptı; ayrımcı haber örneklerini hak temelli bir perspektifle yeniden değerlendirdi.
Katılımcılar ayrıca erişilebilir haberciliğin teknik boyutunu ele alarak görsel betimleme, altyazı, işaret dili desteği ve erişilebilir web tasarımı gibi uygulamaları tartıştı.
Atölyenin ikinci gün programı şöyleydi:
- Hak İhlali Avı
- Yanlı Haberleri Dönüştür
- Erişilebilir Habercilik Modülü
- Röportaj Simülasyonu
- Haber Fikri Geliştirme
Mihriban Boyacı hakkında
İstanbul Bilgi Üniversitesi Yeni Medya ve İletişim Bölümü öğrencisi. Erişilebilir bir kampüs ortamı oluşturmayı amaçlayan Engelsiz Bilgi Öğrenci Kulübü’nün başkanlığını yürütüyor. Engelli hakları alanında Eğitimde Görme Engelliler Derneği ve Toplum Gönüllüleri Vakfı bünyesinde çalışmalar yapıyor. Medyada engelliler, LGBTİ+’lar ve yaşlıların temsiline ilişkin araştırmalar yürütüyor, bu alanda raporlar hazırlıyor. 2003 yılında Ankara’da doğdu.
“Kafamızdaki sağlamcıyı öldürmeden haber yazıyoruz”
Boyacı, “Hak İhlali Avı” oturumunda katılımcılarla birlikte farklı medya kuruluşlarında yayımlanan engellilik haberlerini inceledi. Grup çalışmasında katılımcılar, haberlerdeki hak ihlallerini tespit ederek kahramanlaştırma ve acındırma gibi sorunlu temsil biçimlerini tartıştı.
Medyada engellilerin çoğunlukla ya “engelini aşan kahraman” ya da yalnızca engeli üzerinden tanımlanan kişiler olarak temsil edildiğini söyleyen Boyacı, bu iki yaklaşımın da hak temelli habercilikle bağdaşmadığını belirtti. Gazetecilerin haber üretirken kendi önyargılarını sorgulamaları gerektiğini vurguladı:
Kafamızdaki sağlamcıyı öldürmeden haber yazıyoruz. Ben engelime rağmen başarmadım. Sistemin erişilemezliğini aşarak başardım. Haberciliğin odağında engellin ‘engelini aşması’ değil, o başarıyı zorlaştıran erişilebilirlik eksiklikleri ve hak ihlalleri olmalı.
“Bilgiye erişim en temel insan haklarından biri”
“Erişilebilir Habercilik Modülü” oturumunda Boyacı, haberlerin yalnızca hak temelli bir dille yazılmasının değil, teknik olarak da herkes için erişilebilir hale getirilmesinin önemini anlattı.
Katılımcılar görsel betimleme, klavye navigasyonu, renk kontrastı, altyazı ve işaret dili desteği gibi erişilebilirlik uygulamalarını örnekler üzerinden değerlendirdi.
Haberde kullanılan fotoğraflara betimleme eklenmesinin önemine değinen Boyacı, “Haberde kullandığınız görsellere betimleme eklemek zorundasınız. Ben görmeyen bir haber okuyucusu olarak görsele ulaşamadığımda haberin bana ne anlattığı eksik kalıyor” dedi.
Oturumda katılımcılar, atölye sırasında çekilen bir fotoğrafı birlikte betimleyerek görsel betimleme pratiği yaptı. Boyacı, erişilebilirliğin bir tercih değil temel bir hak olduğunu vurgulayarak, “Bunların hiçbiri bir fedakârlık değil. Bunların tamamı temel bir insan hakkı. Haberimizin herkese ulaşmasını istiyorsak bunları yapmak zorundayız” ifadelerini kullandı.
Katılımcılar hak temelli haber başlığı ve spot yazdı
Atölyenin son oturumu “Haber fikri geliştirme” başlığıyla gerçekleştirildi. Katılımcılar, Mihriban Boyacı eşliğinde hak temelli habercilik ilkelerini kullanarak haber metinleri yazdı.
Gruplardan biri bakım merkezinde yaşamını yitiren otistik bir kişinin davasını, diğer grup ise uluslararası bir maratonda derece elde eden görme engelli bir sporcunun başarısını haberleştirdi.
Katılımcılar, hazırladıkları haber başlıkları ve spotları birlikte değerlendirerek kullanılan dilin ayrımcı, kahramanlaştırıcı ya da acındırıcı ifadeler içerip içermediğini tartıştı. (EG)
nisan 2025’ten ocak 2026’ya kadar bianet’te sosyal medya editörü olarak çalıştı. ocak 2026’dan beri bianet sivil toplum paydaşları muhabiri/atölye bia asistanı olarak çalışıyor. istanbul üniversitesi iletişim fakültesi gazetecilik bölümünden mezun. 2019’dan beri birlikte yaşadığı kedisi gagiş’i çok seviyor.
